Zdjęcie z wakacji, trasa porannego spaceru, historia wyszukiwań i lista leków składają się na profil, którego nikt z nas świadomie nie stworzył, a który mimo to jest przedmiotem obrotu. Do tego dochodzi algorytm, który w tajemnicy rozstrzyga, jakie treści widzimy, oraz prawo do protestu, które kolejne rządy próbowały przycinać. Konstytucja gwarantuje prywatność, autonomię informacyjną i wolność zgromadzeń — Razem chce, żeby te gwarancje obowiązywały nie tylko wobec urzędu, ale i wobec korporacji, która na naszych danych zarabia.
Formalnie każdy z nas, w praktyce ten, kto ma infrastrukturę i prawników. Konstytucja chroni prywatność i autonomię informacyjną (Konstytucja RP, art. 47 i 51, ISAP), a unijne RODO daje prawo dostępu, sprostowania i sprzeciwu wobec profilowania, z karami do 20 mln euro lub 4 proc. obrotu firmy (rozporządzenie (UE) 2016/679, EUR-Lex). Prawo istnieje, ale jego egzekwowanie zrzucono na jednostkę. Dlaczego domyślnym stanem powinna być ochrona, a nie eksploatacja, rozkładamy w tekście o prawie do kontroli nad wizerunkiem i danymi.
Masową identyfikacją i fałszywkami. Systemy rozpoznawania twarzy i generatory obrazu trenuje się na miliardach zdjęć zebranych z sieci bez pytania osób, których dotyczą — a unijny akt o sztucznej inteligencji część tych zastosowań uznał za szczególnie ryzykowne (rozporządzenie (UE) 2024/1689, EUR-Lex). Dlaczego granicę trzeba postawić na wejściu — zanim czyjś wizerunek stanie się częścią modelu — piszemy w tekście o zakazie trenowania AI bez zgody.
Bo jego skutki są publiczne, choć decyzje zapadają za zamkniętymi drzwiami. Algorytmy dobierające treści pod zaangażowanie premiują to, co budzi silne emocje, i potrafią wzmacniać dezinformację oraz mowę nienawiści; unijny akt o usługach cyfrowych nałożył na największe platformy obowiązki przejrzystości (rozporządzenie (UE) 2022/2065 (DSA), EUR-Lex). Dlaczego zasady działania algorytmów i walka z nachalnym telemarketingiem powinny być twardym obowiązkiem, rozkładamy w tekście o jawności algorytmów.
To osłona tych, którzy mają najmniej innych narzędzi. Konstytucja gwarantuje wolność pokojowych zgromadzeń (art. 57, ISAP), a Razem od lat broni prawa do protestu przed próbami jego reglamentowania — o czym piszemy w tekście o wolności zgromadzeń. Strażnikiem równego traktowania i praw obywatela pozostaje przy tym niezależny Rzecznik Praw Obywatelskich, którego rolę opisujemy w tekście o RPO jako strażniku praw.
Prywatność to nie towar na sprzedaż: zapewnimy Polakom prawo do kontroli nad swoim wizerunkiem i swoimi danymi. Wprowadzimy zakaz trenowania modeli AI na wizerunkach i danych osób bez ich wyraźnej zgody. Będziemy zwalczać nachalny telemarketing, w szczególności tzw. robo-calle. Wprowadzimy obowiązek ujawniania zasad działania algorytmów dużych platform społecznościowych.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Polska wolności, równości i solidarności”, pkt 11, partiarazem.pl
Rzecznik Praw Obywatelskich to konstytucyjny organ, który stoi na straży wolności i praw człowieka — w tym jako urzędowy organ do spraw równego traktowania. Jego siła zależy od niezależności i finansowania. Razem broni RPO przed próbami osłabiania i traktuje go jako narzędzie ochrony przed dyskryminacją.
Wolność pokojowych zgromadzeń gwarantuje Konstytucja, ale kolejne nowelizacje i praktyka urzędów raz po raz próbowały ją ograniczać — od pierwszeństwa zgromadzeń „cyklicznych” po utrudnianie kontrmanifestacji. Razem od lat broni prawa do protestu jako fundamentu demokracji i osłony dla grup, które nie mają innego głosu.
Algorytmy wielkich platform decydują, jakie treści widzimy, co jest promowane, a co ukrywane — a ich zasady pozostają tajemnicą handlową. Do tego dochodzi nachalny telemarketing i automatyczne połączenia. Razem chce obowiązku ujawniania zasad działania algorytmów dużych platform i skutecznej walki z robo-callami.
Modele sztucznej inteligencji trenuje się na miliardach zdjęć, tekstów i nagrań zebranych z sieci — także naszych, bez pytania. Powstają z nich systemy rozpoznawania twarzy i generatory, które potrafią odtworzyć czyjś wizerunek. Razem chce zakazać trenowania AI na wizerunkach i danych bez wyraźnej zgody osoby, której dotyczą.
Nasze zdjęcia, lokalizacja, historia wyszukiwań i zakupów krążą po rynku danych, na którym nikt nas o zgodę nie pytał. Konstytucja gwarantuje autonomię informacyjną, ale w praktyce decydują o niej regulaminy pisane przez korporacje. Razem chce oddać ludziom realną kontrolę nad wizerunkiem i danymi — z prawem, które wiąże platformy, a nie tylko obywatela.
